Еколого-гігієнічна оцінка надходження нітратів в організм людини з питною водою
Анотація
В роботі піднімається питання відповідності води з джерел централізованого та децентралізованого водопостачання в Україні і Черкаській області вимогам ДСанПіНу 2.2.4-171-10 «Гігієнічні вимоги до питної води, призначеної для споживання людиною», Закону України «Про питну воду та питне водопостачання», «Про забезпечення санітарного та епідемічного благополуччя». Висвітлено результати дослідження вмісту нітратів у централізованих водогонах та приватних свердловинах і колодязях населених пунктів Черкаського району. Встановлено, що у воді централізованих джерел водопостачання середня концентрація нітратів становила 24 мг/дм3, що не перевищує гранично-допустимий норматив. Однак у 2,8 % досліджених проб води джерел централізованого водопостачання спостерігалося незначне перевищення нормативних значень, а у воді окремих джерел воно становило 110 мг/дм3 (м. Умань, м. Тальне та ін.). Визначена середня концентрація нітратів у воді децентралізованих джерел водопостачання становила 44 мг/дм3, що в межах гранично-допустимого рівня, але у 18 % досліджених проб має місце відхилення від допустимої добової дози (ДДД – 50 мг/дм3) в 1,5–4,0 рази, і в окремих джерелах контролю (шахтні та трубні колодязі), становить 235 мг/дм3 і навіть 900 мг/дм3, що надзвичайно небезпечно для здоров’я населення, особливо для немовлят, добова норма для яких становить 2,5 мг/кг/добу. Вивчено питання дії нітратних сполук на організм людини, які у високих дозах швидко окиснюють гемоглобін крові в метгемоглобін, викликаючи циркуляторну та тканинну гіпоксію, блокують ферментні системи клітин організму, що призводить до порушення окиснювального фосфорилювання і нітратної метгемоглобінемії. Визначено можливі джерела надходження токсикантів у питну воду, розроблено рекомендації щодо її використання
Ключові слова
питна вода; нітрати; децентралізовані джерела; водопостачання; еколого-гігієнічна оцінка; токсичний вплив
Використані джерела
[1] Nitrates in water: web-site. [Online]. Available: https://ecosoft.ua/ua/blog/nitraty-v-vode/ [in Ukrainian].
[2] L. D. Romanchuk, R. A. Valerko, L. O. He- rasymchuk, and M. M. Kravchuk, "Assessment of the impact of organic agriculture on nitrate content in drinking water in rural settlements of Ukraine", Ukrainian Journal of Ecology, vol. 11, no. 2, pp. 17-26, 2021. doi: 10.15421/2021_71.
[3] H. Kim et al., "Nitrate contamination and subsequent hydrogeochemical processes of shallow groundwater in agro-livestock farming districts in South Korea", Agriculture, Ecosystems & Environment, vol. 273, pp. 50-61, 2019. doi: 10.1016/j.agee.2018.12.010.
[4] O. V. Lototska, and V. O. Prokopov, "Assessment of the risk of the consumption of drinking water with the increased content of nitrates for the health of the people of the Ternopil region", Environment & Health, no. 4, pp. 20-24, 2018. doi: 10.32402/dovkil2018.04.020.
[5] S. R. Grebeniuk, and O. M. Khomenko, "Ecological assessment of surface waters of the Cherkasy region", in Proc. IX Int. Sci. Conf. of young scientists, Ecology, Neoecology, Environmental Protection and Balanced Nature Management. Kharkiv: KhNU named after V. N. Karazin, 2021, pp. 72-74 [in Ukrainian].
[6] Effects of nitrates on the human body: website. [Online]. Available: https://dpsscn.gov.ua/ pres-tsentr/novyny/1115/vplyv-nitrativ-naorhanizm-liudyny.html [in Ukrainian].
[7] National report on the quality of drinking water and the state of drinking water supply in Ukraine for 2020. [Online]. Available: https://www.minregion.gov.ua/napryamkidiyalnosti/zhkh/teplo-vodopostachannya-tavodovidvedennya/natsionalna-dopovid/ naczionalna-dopovid-pro-yakist-pytnoyivody-ta-stan-pytnogo-vodopostachannya-vukrayini-za-2020-rik-2 [in Ukrainian].
[8] Regional report on the state of the natural environment in the Cherkasy region in 2021. Cherkasy: Department of Ecology and Natural Resources of the Cherkasy Regional State Administration, 2022 [in Ukrainian].
[9] DSanPiN 2.2.4-171-10 "Hygienic requirements for drinking water intended for human consumption" [in Ukrainian].
[10] Law of Ukraine "On drinking water and drinking water supply" [in Ukrainian].
[11] Law of Ukraine "On ensuring sanitary and epidemic welfare" [in Ukrainian].
[12] Order of the Ministry of Health of Ukraine dated April 22, 2022 no. 683 "On the approval of State sanitary norms and rules "Safety indicators and separate indicators of the quality of drinking water in conditions of martial law and other emergency situations" [in Ukrainian].
[13] M. Parvizishad, A. Dalvand, A. H. Mahvi, and F. A. Goodarzi, "Review of adverse effects and benefits of nitrate and nitrite in drinking water and food on human health", Health Scope, vol. 6 (3), e14164, 2017. doi: 10.5812/jhealthscope.14164.
[14] M. Qasemi et al., "Health risk assessments due to nitrate levels in drinking water in villages of Azadshahr, northeastern Iran", Environ Earth Sci., vol. 77, 782, 2018. doi: 10.1007/s12665-018-7973-6.
[15] Y. Bondarenko, O. Julay, V. Rabovol, O. Khomenko, and O. Kohanij, "Medical and hygienic assessment of water of the surface source of the centralized water supply of the city of Cherkasy", Dovkillia ta zdorovia, no. 3 (88), pp. 16-21, 2018 [in Ukrainian].
[16] Interactive water quality maps. [Online]. Available: https://voda.org.ua [in Ukrainian].
[17] Cherkasyvodokanal utility company. [Online]. Available: vodokanal-cherkasy. ck.ua [in Ukrainian].